અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના: ભારતીય રેલવે માળખાનો કાયાકલ્પ
#GS-2 #GS-3 #સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપ #માળખાકીય સુવિધાઓ #અર્થતંત્ર #ગુડ ગવર્નન્સ અને સામાજિક ન્યાય #રાષ્ટ્રીય #વર્તમાન ઘટનાઓ
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- તાજેતરમાં દેશના વડાપ્રધાને **અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના** હેઠળ **20 રાજ્યો**માં ફેલાયેલા **75 પુનઃવિકસિત રેલવે સ્ટેશનો**નું ઉદ્ઘાટન કર્યું છે.
- આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ રેલવે માળખાને આધુનિક બનાવવાનો અને સ્ટેશનોને મુસાફરો માટે અનુકૂળ પરિવહન કેન્દ્રોમાં બદલવાનો છે.
- આ યોજના હેઠળ દેશવ્યાપી સ્તરે સ્ટેશનો રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવાનો આ **બીજો મોટો કાર્યક્રમ** છે.
- આ પહેલાં **22 મે 2025**ના રોજ વડાપ્રધાને **18 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો**ના **103 પુનઃવિકસિત સ્ટેશનો** લોકાર્પિત કર્યા હતા.
- તાજેતરમાં લોકાર્પણ કરાયેલા **75 સ્ટેશનો**ના પુનઃવિકાસ પાછળ અંદાજે **₹1,570 કરોડ**નો કુલ ખર્ચ થયો છે.
અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના શું છે?
- **રેલવે મંત્રાલયે** **ડિસેમ્બર 2022**માં **અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના (ABSS)** શરૂ કરી હતી.
- આ યોજના હેઠળ સમગ્ર ભારતમાં **1,309 રેલવે સ્ટેશનો**નો કાયાકલ્પ કરીને તેને આધુનિક સંકલિત પરિવહન ધામ બનાવવાનું લક્ષ્ય છે.
- તેમાં સ્થાનિક જરૂરિયાતો, મુસાફરોની સંખ્યા અને ભવિષ્યના વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને તબક્કાવાર રીતે કામ કરવામાં આવે છે.
- આ યોજના મુસાફરોની સુવિધા વધારવા, પ્રાદેશિક સ્થાપત્યને સાંકળવા, સુગમતા સુધારવા અને શહેરી વિકાસને ટેકો આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
યોજનાના મુખ્ય લક્ષણો
- **સાંસ્કૃતિક વિરાસત સાથે સુસંગત વિકાસ**: દરેક સ્ટેશનની ડિઝાઈનમાં આધુનિક સુવિધાઓ સાથે સ્થાનિક વારસો, સંસ્કૃતિ અને સ્થાપત્ય શૈલીનું જોડાણ કરવામાં આવ્યું છે.
- **આધુનિક મુસાફર સુવિધાઓ**: સ્ટેશનો પર વધુ સારા એન્ટ્રી-એક્ઝિટ ગેટ, સ્વચ્છ શૌચાલય, કવર્ડ પ્લેટફોર્મ, લિફ્ટ, એસ્કેલેટર, ફ્રી વાઇ-ફાઇ, એક્ઝિક્યુટિવ લાઉન્જ અને ફૂડ કોર્ટ ઉપલબ્ધ કરાવાયા છે.
- **સુંદરતા અને જગ્યાનો ઉત્તમ ઉપયોગ**: સ્ટેશનોની સુંદર આકર્ષક ડિઝાઈન, લેન્ડસ્કેપિંગ, રૂફ પ્લાઝા, ઉત્તમ લાઇટિંગ, યોગ્ય પાર્કિંગ અને મુસાફરોની અવરજવર માટે જગ્યા ધરાવતી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.
- **દિવ્યાંગજનો માટે સુગમતા**: **સક્ષમ ભારત અભિયાન (સુગમ્ય ભારત અભિયાન)** હેઠળ **દિવ્યાંગજનો** માટે રેમ્પ, ટેક્ટાઇલ પાથવે, બ્રેઇલ સાઇન બોર્ડ, નીચા કાઉન્ટર અને લિફ્ટ વાળા સબવે બનાવવામાં આવ્યા છે.
- **સ્થાનિક અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન**: **વન સ્ટેશન વન પ્રોડક્ટ** યોજના દ્વારા સ્થાનિક કારીગરો, વણકરો અને આદિવાસી સમુદાયોને પોતાના હસ્તકળા અને પ્રાદેશિક ઉત્પાદનો વેચવા માટે સ્ટેશન પર સ્ટોલ આપવામાં આવે છે.
- **શહેરી જોડાણ અને પર્યાવરણીય જાળવણી**: આ સ્ટેશનોને બસ અને મેટ્રો નેટવર્ક સાથે જોડીને મલ્ટીમોડલ હબ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં ગ્રીન સ્પેસ અને પર્યાવરણ ફ્રેન્ડલી ઉપાયો પણ સામેલ છે.
યોજનાનું મહત્વ
- આ યોજના સામાન્ય રેલવે સ્ટેશનોને માત્ર મુસાફરીના સ્થળમાંથી બદલીને શહેરોના જીવંત આર્થિક કેન્દ્રોમાં ફેરવે છે.
- સ્થાનિક આર્કિટેક્ચર અને સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપીને પ્રાદેશિક ઓળખને મજબૂત બનાવે છે.
- સ્થાનિક વેપારીઓ અને કારીગરોની આવક વધારવાની સાથે સાથે દેશને ભવિષ્ય માટે તૈયાર પરિવહન માળખું પૂરું પાડે છે.