અમ્બોસેલી નેશનલ પાર્ક અને હાથીઓના ઝેરનો પડકાર
#GS-3 #પર્યાવરણ #જૈવવિવિધતા #વન્યજીવ #GS-2 #વર્તમાન ઘટનાઓ #આંતરરાષ્ટ્રીય #ભૂગોળ #મેપિંગ
મુખ્ય મુદ્દા
- કેન્યામાં આવેલો અમ્બોસેલી નેશનલ પાર્ક 8,000 ચોરસ કિલોમીટર ના વિશાળ નિવસનતંત્ર વચ્ચે 392 ચોરસ કિલોમીટર ના મૂળ ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલો છે.
- આ અભયારણ્ય 1,600 થી 1,800 આફ્રિકન હાથીઓ અને 400 થી વધુ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ ને આશ્રય આપે છે, જેમાં 47 શિકારી પક્ષીઓ શામેલ છે.
- આ ક્ષેત્રને 1974 માં નેશનલ પાર્ક બનાવવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ 1991 માં યુનેસ્કો બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ તરીકે ઘોષિત કરવામાં આવ્યો હતો.
- 15 થી 16 હાથીઓ ના સાયનાઇડ ઝેર થી અચાનક મૃત્યુ થતાં કેન્યા વાઇલ્ડલાઇફ સર્વિસ (KWS) દ્વારા તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.
શા માટે ચર્ચામાં છે?
- કેન્યાના અમ્બોસેલી નેશનલ પાર્ક વિસ્તારમાં એક જ મહિનામાં 15 થી 16 આફ્રિકન હાથીઓ અચાનક મૃત્યુ પામ્યા છે.
- પ્રારંભિક તપાસમાં સાયનાઇડ ઝેર હોવાનું બહાર આવ્યું છે. કેન્યા વાઇલ્ડલાઇફ સર્વિસ (KWS) ને આશંકા છે કે આ ઝેર નજીકના ખેતરોમાં વપરાતાં જંતુનાશકોમાંથી આવ્યું હોઈ શકે છે.
અમ્બોસેલી નેશનલ પાર્ક વિશે
- અમ્બોસેલી નેશનલ પાર્ક અગાઉ માસાઈ અમ્બોસેલી ગેમ રિઝર્વ તરીકે ઓળખાતું હતું. તે કેન્યાના સૌથી પ્રખ્યાત સુરક્ષિત કુદરતી વિસ્તારોમાંનું એક છે.
- આ પાર્કને લેન્ડ ઓફ જાયન્ટ્સ પણ કહેવામાં આવે છે. પૃષ્ઠભૂમિમાં કિલીમંજારો પર્વત અને સામે સ્વતંત્ર રીતે વિહરતા આફ્રિકન હાથીઓના મોટા ટોળાઓ માટે તે દુનિયાભરમાં જાણીતું છે.
- આ અભયારણ્ય દક્ષિણ કેન્યાના કાજિયાડો કાઉન્ટી માં આવેલું છે, જે તાંઝાનિયાની સરહદને અડે છે.
- તે અર્ધ-શુષ્ક સવાના વિસ્તારમાં આવેલા પ્રાચીન પ્લાઇસ્ટોસીન તળાવના સુકાઈ ગયેલા બેસિન નું રક્ષણ કરે છે.
ઇતિહાસ અને સંરક્ષણ સ્થિતિ
- શરૂઆતમાં આ વિસ્તાર માસાઈ સમુદાય માટે અનામત રખાયો હતો. પાછળથી તેના મુખ્ય કાદવ-કીચડ વાળા વિસ્તારો અને વન્યજીવોના રસ્તા સાચવવા માટે 1974 માં તેને નેશનલ પાર્ક જાહેર કરાયો.
- ત્યાંના મૂળ માસાઈ માલધારીઓ, તેમના પશુઓ અને વન્યજીવો વચ્ચેના જૂના સહઅસ્તિત્વને કારણે યુનેસ્કોએ 1991 માં તેને યુનેસ્કો બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ નો દરજ્જો આપ્યો.
મુખ્ય ભૌગોલિક અને નિવસનતંત્રની વિશેષતાઓ
- કેન્યા અને તાંઝાનિયા વચ્ચે પથરાયેલા 8,000 ચોરસ કિલોમીટર ના મોટા વિસ્તારની વચ્ચે આ પાર્કનો મૂળ ભાગ 392 ચોરસ કિલોમીટર માં ફેલાયેલો છે.
- આ જમીન ઓછો વરસાદ ધરાવતો અર્ધ-શુષ્ક વિસ્તાર હોવા છતાં, કિલીમંજારો પર્વત અને ચ્યુલુ હિલ્સ માંથી આવતા ભૂગર્ભ પાણીને કારણે અહીં કાયમી મીઠા પાણીના વેટલેન્ડ્સ અને સલ્ફરના ઝરા આવેલા છે.
- આ અભયારણ્યમાં 1,600 થી 1,800 હાથીઓ રહે છે. આ ઉપરાંત સિંહ, ચિત્તા, દીપડા અને ઝરખ જેવા હિંસક પ્રાણીઓ તથા ઝીબ્રા, ભેંસ અને હરણ જેવા શાકાહારી પ્રાણીઓ પણ મોટી સંખ્યામાં છે.
- ઇમ્પોર્ટન્ટ બર્ડ એરિયા (IBA) તરીકે માન્યતાપ્રાપ્ત આ સ્થળે 400 થી વધુ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ છે, જેમાં 47 શિકારી પક્ષીઓ અને લુપ્તપ્રાય માલાગાસી પોન્ડ હેરોન નો સમાવેશ થાય છે.
- આ પાર્ક કિમાના, કુકુ અને ઓલગુલુઇ જેવા સ્થાનિક સમુદાયના રંચ પર નિર્ભર છે. આ જગ્યાઓ અમ્બોસેલીને ત્સાવો વેસ્ટ નેશનલ પાર્ક અને કિલીમંજારો પર્વત સાથે જોડતા મુખ્ય પ્રાણી માર્ગો પૂરા પાડે છે.
અસરો અને પડકારો
- મૃત હાથીઓના પોસ્ટમોર્ટમમાં લકવો, સાયનાઇડ ઝેર અને પેટમાં ખેતરના પાકના અવશેષો મળી આવ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે પાકના નુકસાનના બદલામાં આ ઝેર આપવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે.
- આ દુઃખદ ઘટના દર્શાવે છે કે ખેતીનો વિસ્તાર વધવાથી માનવ અને વન્યજીવો વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધી રહ્યો છે, જેથી ખેતી વિષયક જંતુનાશકો પર કડક નિયંત્રણો લાવવા જરૂરી બન્યા છે.